
รองเท้าสนีกเกอร์ไม่ได้ใส่ ทำไมพื้นถึงแตกหรือหลุด? วิธีเก็บรองเท้าให้ใช้งานได้นานขึ้น
ซื้อสนีกเกอร์มาเก็บไว้หลายปีแทบไม่ได้ใส่ แต่พอหยิบออกมากลับพบว่าพื้นแตก ร่วน หรือกาวหลุด เกิดจากอะไร? ทำความเข้าใจ Hydrolysis และวิธีเก็บรองเท้าสะสมให้เสื่อมสภาพช้าลง
ไม่ได้ใส่รองเท้า ทำไมพื้นถึงพัง?
คนสะสมสนีกเกอร์บางคนอาจเคยเจอเหตุการณ์นี้ รองเท้าคู่โปรดที่เก็บอยู่ในกล่องมาหลายปี ภายนอกยังดูใหม่ แต่พอหยิบออกมาเดิน พื้นรองเท้ากลับแตก ร่วน หรือหลุดออกจากตัวรองเท้า ปัญหานี้ไม่ได้เกิดจากการใช้งานเสมอไป เพราะวัสดุที่ใช้ผลิตรองเท้าสามารถเสื่อมสภาพได้ตามเวลา แม้จะไม่ได้สวมใส่เลยก็ตาม โดยเฉพาะรองเท้าที่ใช้พื้นชั้นกลาง (Midsole) จากโพลียูรีเทน หรือ PU (Polyurethane) บางประเภท ซึ่งอาจเกิดการเสื่อมสภาพจากปฏิกิริยากับความชื้นที่เรียกว่า Hydrolysis
Hydrolysis คืออะไร?
Hydrolysis เป็นปฏิกิริยาทางเคมีที่น้ำเข้าไปมีส่วนทำให้พันธะในวัสดุบางชนิดแตกตัว สำหรับพื้นรองเท้า PU บางสูตร กระบวนการนี้อาจทำให้วัสดุสูญเสียความแข็งแรง จนเกิดอาการแตกร้าว ร่วน หรือแตกเป็นชิ้นเมื่อรับน้ำหนัก ความร้อนและความชื้นสามารถเร่งกระบวนการดังกล่าวได้ และการเก็บรองเท้าไว้ในกล่องก็ไม่ได้หยุดปฏิกิริยานี้ทั้งหมด อย่างไรก็ตาม พื้นรองเท้าทุกชนิดไม่ได้เสื่อมด้วยวิธีเดียวกัน เช่น EVA และยางอาจมีรูปแบบการเสื่อมสภาพต่างจาก PU ส่วนปัญหาพื้นหลุดอาจเกิดจากกาวเสื่อมสภาพ ไม่ใช่ Hydrolysis ของพื้นรองเท้าเสมอไป
5 วิธีเก็บสนีกเกอร์ให้เสื่อมสภาพช้าลง
1. หลีกเลี่ยงห้องที่ร้อนและชื้น ควรเก็บรองเท้าในบริเวณที่อุณหภูมิค่อนข้างคงที่ ไม่โดนแดดโดยตรง และไม่อยู่ใกล้ผนังที่ร้อนจัด หากห้องมีความชื้นสูงต่อเนื่อง โดยเฉพาะช่วงฤดูฝน ควรใช้เครื่องวัดความชื้นเพื่อตรวจสอบสภาพแวดล้อม และพิจารณาใช้เครื่องลดความชื้นเมื่อจำเป็น 2. อย่าเก็บรองเท้าที่ยังชื้นลงกล่อง หลังสวมใส่หรือทำความสะอาด ควรปล่อยให้รองเท้าแห้งสนิทในที่อากาศถ่ายเทก่อนนำไปเก็บ การเก็บรองเท้าที่มีความชื้นสะสมอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อเชื้อรา กลิ่นอับ และการเสื่อมสภาพของวัสดุบางชนิด 3. ใช้กล่องเก็บอย่างเหมาะสม กล่องรองเท้าช่วยลดฝุ่นและแสงได้ แต่ไม่ใช่อุปกรณ์ควบคุมความชื้น หากใช้กล่องพลาสติกปิดแน่น ควรตรวจสอบความชื้นภายในเป็นระยะ ไม่ควรคิดว่าการปิดผนึกสนิทจะช่วยให้รองเท้าอยู่ได้นานขึ้นเสมอไป ซิลิกาเจลอาจช่วยดูดซับความชื้นในพื้นที่ปิดได้ แต่มีความสามารถจำกัด และไม่สามารถหยุดการเสื่อมสภาพทางเคมีของพื้นรองเท้าได้ทั้งหมด 4. ตรวจสภาพรองเท้าเป็นระยะ แม้ไม่ได้ใส่ ควรนำรองเท้าออกมาตรวจดูเป็นครั้งคราว โดยสังเกตรอยแตก ความร่วนของพื้น การแยกตัวของกาว และความเปลี่ยนแปลงของวัสดุ ไม่จำเป็นต้องฝืนดัดหรือบิดพื้นรองเท้าเพื่อตรวจสอบ เพราะรองเท้าเก่าที่เริ่มเปราะอาจเสียหายจากแรงดังกล่าวได้ 5. อย่าคิดว่าการนำออกมาใส่จะป้องกันพื้นแตกได้แน่นอน มีความเชื่อว่ารองเท้าที่ไม่ได้ใส่จะพังเร็วกว่ารองเท้าที่ใส่เป็นประจำ แต่ความจริงขึ้นอยู่กับชนิดของวัสดุ อายุ และสภาพแวดล้อมในการเก็บรักษา การสวมใส่เป็นครั้งคราวไม่ได้รับประกันว่าจะหยุด Hydrolysis ได้ และรองเท้าที่วัสดุเสื่อมแล้วอาจแตกทันทีเมื่อรับน้ำหนัก

พื้นรองเท้าแตกแล้ว ซ่อมได้ไหม?
ต้องแยกประเภทความเสียหายก่อน หากเป็นเพียง กาวยึดพื้นหลุด แต่พื้นรองเท้ายังแข็งแรง ช่างซ่อมรองเท้าอาจสามารถทำความสะอาดพื้นผิวและติดกาวใหม่ด้วยวัสดุที่เหมาะสมได้ แต่หาก เนื้อพื้น PU แตกหรือร่วนจากการเสื่อมสภาพ การติดกาวอย่างเดียวไม่สามารถทำให้วัสดุกลับมาแข็งแรงเหมือนเดิมได้ อาจต้องเปลี่ยนพื้นรองเท้าทั้งชิ้น หรือทำ Sole Swap โดยช่างที่มีประสบการณ์ สำหรับรองเท้าสะสมหายาก การเปลี่ยนพื้นอาจส่งผลต่อความเป็นของเดิมและมูลค่าในสายตานักสะสม จึงควรพิจารณาก่อนซ่อม
รองเท้าที่ยังดูใหม่ อาจไม่ปลอดภัยสำหรับการใส่
รองเท้าที่เก็บมาหลายปีอาจมีพื้นเสื่อมสภาพอยู่ภายใน แม้ภายนอกจะไม่เห็นรอยแตกชัดเจน หากพบว่าพื้นเริ่มร่วน มีรอยแยก หรือวัสดุผิดปกติ ไม่ควรนำไปใส่เดินหรือวิ่ง เพราะพื้นอาจแตกหรือหลุดจนทำให้หกล้มได้ การเก็บรองเท้าไว้เป็นของสะสมกับการเก็บไว้เพื่อสวมใส่ จึงอาจต้องพิจารณาความเสี่ยงต่างกัน
