ผมเคยรู้จักนักสะสมหลายคนที่จากไปแล้ว และเคยเห็นสิ่งที่เกิดขึ้นกับของสะสมของพวกเขาหลังจากนั้น ของที่เจ้าของใช้เวลาหลายปีค่อย ๆ เก็บ ถูกนำออกมาขายรวมกัน บางชิ้นไม่มีใครรู้ว่าคืออะไร เป็นรุ่นไหน หรือควรมีมูลค่าประมาณไหน บางครั้งกล่องกับอุปกรณ์ก็ถูกแยกออกจากกัน เพราะคนที่มาจัดการต่อไม่ได้รู้จักของเหล่านั้นเหมือนเจ้าของเดิม มันไม่ใช่เพราะครอบครัวไม่เห็นคุณค่าของของสะสม แต่เพราะข้อมูลส่วนใหญ่หายไปพร้อมกับคนที่รู้จักมันดีที่สุด เรื่องนี้ทำให้ผมเริ่มคิดว่า ถ้าวันหนึ่งเป็นของของเราเอง คนที่ต้องรับช่วงต่อจะรู้หรือเปล่าว่า สิ่งที่อยู่เต็มตู้และเต็มกล่องเหล่านั้นคืออะไร

เรื่องที่เรารู้ อาจไม่มีใครรู้ต่อจากเรา

คนสะสมมานานมักจำของตัวเองได้ดี เราเห็นแวบเดียวก็รู้ว่าชิ้นไหนเป็นรุ่นพิเศษ ชิ้นไหนต้องเก็บกล่องไว้ หรืออุปกรณ์เล็ก ๆ ชิ้นนี้ต้องอยู่กับตัวไหน สำหรับเรา มันเป็นเรื่องธรรมดาจนไม่เคยคิดว่าจะต้องเขียนไว้ แต่ลองให้คนที่ไม่เคยสะสมของประเภทเดียวกันมาเปิดตู้ดู เขาอาจเห็นเพียงฟิกเกอร์ หนังสือ ของเล่น หรือกล่องจำนวนมาก โดยไม่รู้ว่าจะเริ่มจากตรงไหน แม้แต่เรื่องส่วนตัวอย่าง ของชิ้นไหนเป็นชิ้นแรก ของชิ้นไหนได้มาจากเพื่อน หรือของอะไรที่เราไม่อยากให้ถูกทิ้ง ก็ไม่มีทางรู้ได้ถ้าเราไม่เคยบอกใคร

ไม่ต้องทำทะเบียนของทั้งห้อง

การบันทึกของสะสมไม่จำเป็นต้องละเอียดทุกชิ้น และไม่ต้องเริ่มจากของหลายร้อยชิ้นพร้อมกัน ลองเลือกของที่สำคัญที่สุดสัก 5–10 ชิ้นก่อนก็ได้ ถ่ายรูปให้เห็นชัด เขียนชื่อที่คนอื่นนำไปค้นต่อได้ บอกว่ากล่องหรืออุปกรณ์อยู่ที่ไหน แล้วถ้ามีเรื่องอะไรที่อยากให้คนรับช่วงรู้ ก็เขียนเพิ่มไว้สั้น ๆ บางชิ้นอาจมีเพียงชื่อกับรูปก็พอ บางชิ้นอาจมีเรื่องเล่าเป็นย่อหน้า ไม่จำเป็นต้องเหมือนกันทั้งหมด เพราะของแต่ละชิ้นก็ไม่ได้มีความสำคัญกับเราเท่ากันอยู่แล้ว ที่สำคัญคืออย่าปล่อยให้ข้อมูลทั้งหมดต้องฝากอยู่กับความจำของเจ้าของเพียงคนเดียว

คอลเลกชันออนไลน์ก็เป็นอีกวิธีหนึ่ง

จะบันทึกไว้ในสมุด Spreadsheet หรือไฟล์ส่วนตัวก็ได้ ขอเพียงเรารู้ว่ามันอยู่ไหน และคนที่จะต้องใช้ข้อมูลนั้นในอนาคตสามารถหาเจอ อีกวิธีหนึ่งคือเก็บของแต่ละชิ้นเป็นคอลเลกชันออนไลน์ นี่เป็นหนึ่งในเหตุผลที่ ROOMCOLLE ถูกสร้างขึ้นมา เราสามารถเก็บรูป ชื่อ และรายละเอียดของแต่ละชิ้นไว้ แล้วมองของทั้งหมดรวมกันผ่าน My Showcase ได้ แม้ของจริงบางชิ้นจะอยู่ในตู้ บางชิ้นอยู่ในกล่อง หรือไม่ได้หยิบออกมาดูนานแล้วก็ตาม มันไม่ได้บอกว่าคนรับช่วงควรเก็บ ขาย หรือทำอะไรกับของของเรา แต่อย่างน้อยมันช่วยให้เขาเริ่มต้นจากคำตอบของคำถามง่าย ๆ ว่า “ของที่อยู่ตรงนี้คืออะไรบ้าง?”

เริ่มจากของชิ้นเดียวก็ยังดีกว่าไม่เคยเริ่ม

เราอาจไม่รู้ว่าในอีกสิบหรือยี่สิบปี ของสะสมของเราจะอยู่ที่ไหน หรือสุดท้ายใครจะเป็นคนดูแลมันต่อ แต่ข้อมูลบางอย่าง เราเลือกเก็บไว้ได้ตั้งแต่วันนี้ ลองหยิบของชิ้นหนึ่งขึ้นมาแล้วคิดว่า ถ้าวันหนึ่งเราไม่ได้เป็นคนอธิบายมันเองอีกแล้ว มีอะไรที่อยากให้คนถือมันอยู่ต่อจากเรารู้บ้าง เขียนสิ่งนั้นไว้ แล้ววันหลังค่อยทำอีกชิ้น เพราะสุดท้าย ของสะสมอาจถูกส่งต่อไปได้ง่ายกว่าความรู้และเรื่องราวที่อยู่กับมันมาก ถ้าเราอยากให้เรื่องเหล่านั้นไปต่อด้วย ก็ต้องเริ่มทิ้งบางอย่างไว้ให้คนข้างหลังเปิดดู